Cô Lê Thị Mỹ Hạnh – Bài tuyên truyền phòng chống tác hại của thuốc lá
1. Đặt vấn đề:
Có thời điểm, giáo viên chủ nhiệm trong trường phản ánh nhiều học sinh dành phần lớn thời gian rảnh cho điện thoại và mạng xã hội. Trong nhiều giờ ra chơi, chúng tôi dễ dàng bắt gặp hình ảnh một số em ngồi im trên hành lang, mắt chăm chú vào điện thoại thay vì trò chuyện cùng bạn bè như trước. Có em khi giáo viên hỏi chuyện còn khá ngại giao tiếp trực tiếp nhưng lại rất nhanh nhạy với các xu hướng trên mạng xã hội.
Từ đó, Trường THCS An Thạnh từng bước đổi mới hoạt động giáo dục theo hướng trải nghiệm, gần gũi với học sinh, giúp các em vừa học kiến thức, vừa được rèn luyện kỹ năng, hình thành lối sống tích cực và nâng cao khả năng tự bảo vệ bản thân trước những tác động tiêu cực của xã hội hiện đại.
Từ thực tế giảng dạy, chúng tôi nhận thấy nếu nhà trường chỉ dạy kiến thức mà thiếu hoạt động rèn kỹ năng, học sinh rất khó thích nghi với môi trường mạng hiện nay. Các em cần được hướng dẫn cách ứng xử, cách chọn lọc thông tin và cách làm việc cùng nhau nhiều hơn. Đây cũng là một trong những nhiệm vụ quan trọng góp phần bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng ngay từ môi trường học đường.
Từ thực tiễn đó, Trường THCS An Thạnh đã từng bước đổi mới hoạt động giáo dục theo hướng trải nghiệm, thực tiễn và phát huy vai trò chủ động của học sinh. Sau mỗi hoạt động thực tế, giáo viên chúng tôi nhận thấy khi học sinh được trực tiếp tham gia trải nghiệm, các em hào hứng hơn, chủ động hơn và dễ thay đổi nhận thức hơn so với việc chỉ nghe nhắc nhở bằng lý thuyết. Vì vậy, nhà trường luôn cố gắng duy trì các hoạt động trải nghiệm phù hợp với tâm lý và thực tế học sinh hiện nay.
Trong các hoạt động thiết thực như trải nghiệm STEM, hoạt động bảo vệ môi trường, gây quỹ giúp bạn khó khăn, xây dựng mô hình sáng tạo, hoạt động kỹ năng sống và các sân chơi tập thể, học sinh được trực tiếp tham gia, được trải nghiệm và được trưởng thành từ thực tiễn. Trong hoạt động làm video tuyên truyền, có nhóm học sinh ban đầu còn khá rụt rè, chưa dám đứng trước máy quay. Tuy nhiên sau nhiều lần tập luyện, các em đã mạnh dạn hơn, biết phối hợp phân vai và tự tin trình bày thông điệp trước toàn trường. Qua đó giúp xây dựng môi trường giáo dục gần gũi hơn.
2. Thực tiễn tổ chức hoạt động giáo dục trải nghiệm tại trường THCS An Thạnh:
Trong quá trình giảng dạy và tham gia các hoạt động cùng học sinh, tôi nhận thấy nhiều em khá năng động trên mạng xã hội nhưng lại thiếu tự tin khi làm việc nhóm hoặc trình bày trước tập thể. Nhiều em tiếp cận mạng xã hội từ sớm nhưng thiếu kỹ năng chọn lọc thông tin, ngại giao tiếp trực tiếp và ít tham gia hoạt động tập thể. Điều đó cho thấy nếu nhà trường chỉ chú trọng truyền đạt kiến thức mà thiếu môi trường trải nghiệm thực tế thì rất khó giúp học sinh hình thành sự tự tin, kỹ năng sống và khả năng tự bảo vệ mình trước những tác động tiêu cực của xã hội hiện đại.
Thực tế trong quá trình tổ chức hoạt động, có học sinh trước đây rất ít nói trong lớp, mỗi lần được gọi phát biểu thường chỉ trả lời ngắn gọn. Nhưng khi tham gia các hoạt động trải nghiệm của lớp, em lại chủ động tham gia vào làm việc nhóm, chủ động trao đổi với bạn bè, mạnh dạn thuyết trình và tích cực tham gia các hoạt động tập thể hơn trước.
Bên cạnh đó, sự phát triển mạnh mẽ của internet và mạng xã hội đã tác động trực tiếp đến nhận thức và lối sống của học sinh. Nhiều em dành quá nhiều thời gian cho điện thoại, mạng xã hội nhưng thiếu kỹ năng chọn lọc thông tin. Một số
em dễ bị ảnh hưởng bởi các nội dung thiếu tích cực, các xu hướng lệch chuẩn hoặc lối sống thiếu trách nhiệm.
Xuất phát từ thực tế đó, nhà trường xác định cần xây dựng môi trường giáo dục gần gũi, sinh động và gắn với thực tiễn để học sinh được tham gia, được trải nghiệm và được rèn luyện kỹ năng thông qua hoạt động cụ thể.
Thay vì tổ chức hoạt động theo hình thức phong trào đơn thuần, nhà trường chú trọng tạo cơ hội để học sinh trực tiếp tham gia và trải nghiệm thực tế. Các hoạt động được xây dựng gần gũi với đời sống học sinh như thiết kế sản phẩm STEM tái chế, làm video tuyên truyền phòng chống thuốc lá điện tử, xây dựng gian hàng sáng tạo bằng mã QR, gây quỹ giúp bạn khó khăn hay tham gia hoạt động bảo vệ môi trường. Điều quan trọng không nằm ở số lượng hoạt động mà ở quá trình học sinh được trải nghiệm, được hợp tác và được trưởng thành từ chính những việc làm cụ thể. Qua đó, nhiều em từng bước thay đổi về kỹ năng giao tiếp, tinh thần trách nhiệm và thái độ khi tham gia hoạt động tập thể
Học sinh cùng hoàn thiện sản phẩm tái chế trong hoạt động STEM của trường.
Sau khi tham gia hoạt động, học sinh không chỉ tiếp thu kiến thức mà còn được rèn luyện kỹ năng giao tiếp, làm việc nhóm, xử lý tình huống và tinh thần trách nhiệm với tập thể. Nhiều em từ chỗ còn rụt rè đã mạnh dạn hơn trong giao tiếp, tích cực tham gia hoạt động chung và biết chia sẻ, giúp đỡ bạn bè xung quanh.
Học sinh tham gia trải nghiệm vườn rau của em
Đặc biệt, thông qua các hoạt động trải nghiệm gắn với giáo dục kỹ năng sống, học sinh từng bước nâng cao khả năng nhận diện thông tin xấu độc trên mạng xã hội, biết lựa chọn nội dung phù hợp và có ý thức bảo vệ bản thân trước các tác động tiêu cực từ môi trường mạng.
Học sinh tham gia hoạt động STEM và giới thiệu sản phẩm sáng tạo bằng mã QR.
Thực tiễn cho thấy, khi được học tập gắn với trải nghiệm thực tế, học sinh hứng thú hơn trong tham gia hoạt động, phát huy được tính chủ động, sáng tạo và từng bước hình thành những giá trị sống tích cực.
Trước đây, một số học sinh còn ngại tham gia hoạt động tập thể, thậm chí dành nhiều thời gian cho điện thoại và mạng xã hội. Tuy nhiên, sau khi tham gia xây dựng gian hàng STEM và trực tiếp giới thiệu sản phẩm bằng mã QR, nhiều em đã tự tin hơn trong giao tiếp, biết phối hợp nhóm và chủ động chia sẻ ý tưởng trước tập thể
3. Giá trị và hiệu quả từ hoạt động giáo dục trải nghiệm:
Qua quá trình triển khai thực tế, các hoạt động giáo dục trải nghiệm tại Trường THCS An Thạnh đã mang lại nhiều chuyển biến tích cực trong giáo dục học sinh và xây dựng môi trường học đường thân thiện.
Điểm nổi bật là học sinh được phát huy vai trò chủ thể trong hoạt động. Các em không còn là người tiếp nhận thụ động mà được trực tiếp tham gia xây dựng ý tưởng, chuẩn bị nội dung, tổ chức hoạt động và thực hiện nhiệm vụ dưới sự định
hướng của giáo viên phụ trách. Qua đó giúp học sinh từng bước hình thành năng lực tự quản, tinh thần trách nhiệm và khả năng sáng tạo.
Trong thời gian triển khai, giáo viên nhận thấy học sinh cởi mở hơn, chủ động hơn và biết phối hợp với bạn bè tốt hơn trước. Các em mạnh dạn hơn trong giao tiếp, tích cực tham gia hoạt động tập thể, biết chia sẻ và hỗ trợ bạn bè có hoàn cảnh khó khăn. Ý thức kỷ luật, tinh thần hợp tác và kỹ năng làm việc nhóm từng bước được nâng lên.
Học sinh cùng trao đổi ý tưởng sản phẩm trong hoạt động trải nghiệm.
Giáo viên cũng nhận thấy nhiều học sinh có sự thay đổi rõ rệt sau khi tham gia hoạt động trải nghiệm. Có em trước đây ngại giao tiếp, ít tham gia hoạt động chung nhưng khi được giao nhiệm vụ quay video tuyên truyền phòng đã chủ động tìm hiểu nội dung, phối hợp cùng nhóm và tự tin hơn khi trình bày ý tưởng trước tập thể.
Nếu thiếu sự định hướng và trải nghiệm thực tế, học sinh cũng dễ tiếp cận thông tin theo hướng tò mò mà chưa có nhận thức đầy đủ đúng – sai. Chính vì vậy việc học gắn liền với trải nghiệm luôn được nhà trường quan tâm.
Không chỉ mang lại hiệu quả giáo dục, các hoạt động còn có ý nghĩa nhân văn sâu sắc. Nguồn quỹ từ các hoạt động trải nghiệm được sử dụng để hỗ trợ học sinh khó khăn bằng nhiều hình thức thiết thực như hỗ trợ dụng cụ học tập, đồng phục, học bổng và quà động viên học sinh vượt khó.
Trong quá trình tham gia gây quỹ hỗ trợ bạn khó khăn, nhiều học sinh đã biết quan tâm và chia sẻ nhiều hơn với bạn bè xung quanh. Có em tự nguyện dành tiền tiết kiệm cá nhân để cùng lớp hỗ trợ bạn có hoàn cảnh khó khăn tiếp tục đến trường.
Học sinh tham gia hoạt động hỗ trợ các bạn khó khăn
Bên cạnh đó, nhiều mô hình, cách làm hay của đơn vị đã được địa phương ghi nhận và biểu dương. Hoạt động STEM của trường đạt giải nhất cấp phường về không gian trang trí và trưng bày sản phẩm sáng tạo. Mô hình “Vườn rau của em” và mô hình “Hợp tác xã Đội vui – khỏe – sáng tạo” được Đảng ủy Phường An Thạnh biểu dương trong thực hiện “Học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh”, đồng thời là một trong những mô hình tiêu biểu được UBND thị xã tặng giấy khen.
Hoạt động của mô hình “Hợp tác xã Đội vui – khỏe – sáng tạo”
Việc các mô hình của nhà trường được địa phương ghi nhận không chỉ là sự động viên đối với tập thể giáo viên và học sinh mà quan trọng hơn cho thấy những hoạt động trải nghiệm thực sự tạo được tác động tích cực trong giáo dục học sinh.Từ những hoạt động tưởng chừng nhỏ như chăm sóc vườn rau, làm sản phẩm tái chế hay gây quỹ hỗ trợ bạn khó khăn, nhiều học sinh đã hình thành ý thức trách nhiệm, biết sẻ chia và chủ động hơn trong học tập, sinh hoạt tập thể. Đây mới là giá trị bền vững mà nhà trường hướng tới.
Quan trọng hơn, thông qua các hoạt động trải nghiệm, học sinh không chỉ được rèn luyện kỹ năng mà còn từng bước hình thành nhận thức đúng đắn về trách nhiệm của bản thân đối với gia đình, nhà trường và xã hội. Nhiều em đã có sự thay đổi tích cực trong suy nghĩ, biết quan tâm, sẻ chia với bạn bè, chủ động tham gia hoạt động tập thể và có ý thức hơn trong việc sử dụng mạng xã hội an toàn, văn minh. Qua các hoạt động đó, nhiều học sinh đã chủ động hơn trong giao tiếp, biết hỗ trợ bạn bè và tích cực tham gia công việc chung của lớp. Đây là điều giáo viên chúng tôi cảm nhận rõ nhất sau quá trình tổ chức hoạt động trải nghiệm tại trường. Qua từng hoạt động, điều giáo viên chúng tôi cảm nhận rõ nhất là học sinh dần gần
gũi nhau hơn, mạnh dạn hơn và biết quan tâm đến tập thể nhiều hơn trước. Đây cũng là động lực để nhà trường tiếp tục duy trì các hoạt động trải nghiệm trong thời gian tới.
4. Đổi mới hoạt động giáo dục trải nghiệm phù hợp với thực tiễn hiện nay:
Trong giai đoạn hiện nay, để hoạt động giáo dục trải nghiệm tiếp tục phát huy hiệu quả, việc tổ chức cần được đổi mới theo hướng linh hoạt, sáng tạo và phù hợp với tâm lý học sinh.
Hiện nay nhiều học sinh thích các hoạt động có sử dụng công nghệ, quay video hoặc thiết kế sản phẩm sáng tạo. Vì vậy nếu hoạt động trải nghiệm chỉ tổ chức theo hình thức cũ thì khó tạo hứng thú cho các em. Vì vậy, nhà trường định hướng tổ chức hoạt động theo hướng gắn với STEM, kỹ năng thực hành và chuyển đổi số nhằm giúp học sinh được học bằng trải nghiệm thực tế thay vì tiếp nhận thụ động. Khi trực tiếp thiết kế sản phẩm, làm video tuyên truyền hay giới thiệu sản phẩm bằng mã QR, học sinh không chỉ tiếp thu kiến thức mà còn được rèn luyện khả năng hợp tác, tư duy sáng tạo và kỹ năng ứng xử trong môi trường hiện đại.
Bên cạnh đó, việc ứng dụng công nghệ thông tin trong hoạt động giáo dục cũng giúp học sinh phát huy khả năng sáng tạo, chủ động tìm hiểu kiến thức và nâng cao kỹ năng làm việc nhóm. Qua quá trình tham gia hoạt động, học sinh không chỉ học kiến thức mà còn học cách ứng xử, hợp tác và giải quyết vấn đề trong thực tiễn.
Tuy nhiên qua quá trình tổ chức và thực hiện nhận thấy việc đổi mới không chỉ dừng lại ở hình thức mà còn ở chất lượng và nội dung phù hợp và đặc biệt là giá trị giáo dục mang lại cho các em học sinh. Công nghệ ứng dụng có thể tạo cho các em sự hứng thú, sáng tạo, nhưng thiếu sự định hướng của nhà trường, thầy cô thì học sinh dễ cuốn theo xu hướng tiêu cực.
Đặc biệt, nhà trường chú trọng lồng ghép giáo dục kỹ năng sử dụng mạng xã hội an toàn, văn minh; định hướng học sinh biết chọn lọc thông tin, tránh xa các nội dung độc hại và nâng cao ý thức trách nhiệm khi tham gia môi trường mạng.
Bên cạnh vai trò của nhà trường, sự phối hợp giữa giáo viên, phụ huynh và tổ chức Đội cũng giữ vai trò quan trọng trong việc giáo dục học sinh. Việc phát huy vai trò tự quản của học sinh trong xây dựng kế hoạch và điều hành hoạt động dưới sự hướng dẫn của giáo viên giúp các em chủ động, tự tin và trách nhiệm hơn.
Việc đổi mới hoạt động giáo dục trải nghiệm không chỉ mang lại hiệu quả về chất lượng giáo dục toàn diện mà còn giúp học sinh hình thành lối sống tích cực, thích ứng với sự phát triển của xã hội hiện đại và có tự tin trước những tác động tiêu cực trên không gian mạng.
5. Góp phần bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng từ môi trường học đường:
Hiện nay, học sinh rất thích các hoạt động có sử dụng công nghệ như quay video, thiết kế hình ảnh hoặc giới thiệu sản phẩm bằng mã QR. Vì vậy nếu hoạt động trải nghiệm chỉ tổ chức theo cách truyền thống thì nhiều em khó hào hứng tham gia.
Thực tế cho thấy, học sinh là đối tượng dễ tiếp cận internet và mạng xã hội nhưng cũng dễ bị tác động bởi các thông tin sai lệch, các quan điểm lệch chuẩn hoặc lối sống thiếu tích cực.
Một số quan điểm cho rằng học sinh chỉ cần học kiến thức văn hóa, còn giáo dục kỹ năng sống hay hoạt động trải nghiệm là hoạt động phụ. Đây là nhận thức chưa đầy đủ. Trong bối cảnh mạng xã hội phát triển mạnh hiện nay, nếu học sinh thiếu bản lĩnh, thiếu khả năng nhận diện thông tin sai lệch thì rất dễ bị tác động bởi các nội dung độc hại và lệch chuẩn
Hiện nay, việc các em tiếp cận thông tin rất nhanh thông qua các trang mạng xã hội, nhưng nếu thiếu sự định hướng các em dễ bị lôi cuốn vào các thông tin chưa được kiểm chứng. Vì vậy nhà trường không chỉ là nơi truyền tải kiến thức mà
còn định hướng, giáo dục các em nhận biết những việc nên làm và không nên làm, biết chọn lọc thông tin để tiếp cận. Đây cũng là trách nhiệm của nhà trường góp phần xây dựng môi trường học đường an toàn, lành mạnh.
Qua quá trình tổ chức hoạt động, chúng tôi nhận thấy khi học sinh tiếp thu tích cực, chủ động khi tham gia các hoạt động trải nghiệm thay gì chỉ nghe nhắc nhở về lý thuyết.
Từ thực tế, tôi nhận thấy học sinh dễ tiếp thu hơn khi được trực tiếp tham gia thay vì chỉ nghe tuyên truyền bằng lý thuyết. Khi được giao nhiệm vụ cụ thể, nhiều em chủ động hơn và biết quan tâm đến tập thể nhiều hơn trước. Bên cạnh đó, giáo viên và tổ chức Đội trong nhà trường đóng vai trò quan trọng trong việc định hướng tư tưởng, giáo dục đạo đức, lối sống và giúp học sinh nâng cao nhận thức khi tham gia môi trường mạng. Khi được giáo dục đầy đủ, học sinh sẽ biết chọn lọc thông tin, biết phản bác những nội dung sai trái và có trách nhiệm hơn với bản thân, gia đình và xã hội.
Nhiều học sinh trước đây khá thụ động nhưng khi được giao nhiệm vụ cụ thể như quay video, thiết kế poster hay giới thiệu sản phẩm STEM lại thể hiện sự sáng tạo và tinh thần trách nhiệm rất rõ. Đây cũng là điều giáo viên chúng tôi bất ngờ và vui nhất trong quá trình tổ chức hoạt động.
Học sinh tham gia tạo poster tuyên truyền
Từ thực tiễn tại Trường THCS An Thạnh cho thấy, giáo dục trải nghiệm không chỉ giúp nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện mà còn là giải pháp thiết thực góp phần bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng ngay từ môi trường học đường.
6. Lan tỏa những giá trị tích cực từ thực tiễn:
Từ những kết quả đã đạt được có thể thấy các hoạt động giáo dục trải nghiệm tại nhà trường hoàn toàn phù hợp để tiếp tục duy trì và nhân rộng trong điều kiện hiện nay.
Các hoạt động có hình thức tổ chức linh hoạt, phù hợp với điều kiện thực tế của trường học, chi phí thực hiện không cao nhưng mang lại hiệu quả giáo dục rõ rệt. Nội dung hoạt động dễ đổi mới, dễ lồng ghép với hoạt động Đội, giáo dục kỹ năng sống và phong trào thiếu nhi trong trường học.
Đặc biệt, việc kết hợp giữa hoạt động trải nghiệm truyền thống với các hình thức sáng tạo, hiện đại giúp học sinh hứng thú hơn trong học tập và tham gia hoạt động tập thể. Qua đó từng bước nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện và xây dựng môi trường học đường tích cực, thân thiện.
Nếu được tiếp tục quan tâm chỉ đạo và tổ chức thực hiện phù hợp, mô hình giáo dục trải nghiệm tại Trường THCS An Thạnh không chỉ phát huy hiệu quả tại đơn vị mà còn có thể lan tỏa rộng rãi đến nhiều trường học khác, góp phần xây dựng môi trường giáo dục an toàn, nhân văn và giàu tính thực tiễn.
7. Kết luận:
Trong điều kiện hiện nay, việc tạo cho học sinh “sức đề kháng” trước thông tin xấu độc quan trọng không kém việc truyền đạt kiến thức văn hóa. Bởi nếu thiếu bản lĩnh và kỹ năng chọn lọc thông tin, học sinh rất dễ bị tác động bởi các nội dung xuyên tạc, lệch chuẩn hoặc các trào lưu tiêu cực trên mạng xã hội. Đây cũng là yêu cầu đặt ra đối với nhà trường trong việc góp phần bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng ngay từ môi trường học đường.
Từ thực tiễn triển khai tại Trường THCS An Thạnh cho thấy, giáo dục trải nghiệm không chỉ góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện mà còn giúp học sinh hình thành bản lĩnh, trách nhiệm, kỹ năng sống và lối sống tích cực.
Hiện nay chuyển đổi số và sự phát triển mạnh mẽ của mạng xã hội hiện nay, việc đổi mới hoạt động giáo dục trải nghiệm cần được quan tâm thực hiện thường xuyên, phù hợp với điều kiện thực tiễn và tâm lý học sinh. Đây không chỉ là hoạt động hỗ trợ mà cần trở thành giải pháp quan trọng trong xây dựng không khí học tập sôi nổi hơn và vững vàng trước những tác động tiêu cực của xã hội hiện đại.
Với sự quan tâm của nhà trường, sự phối hợp của giáo viên, phụ huynh cùng tinh thần chủ động của học sinh, các hoạt động giáo dục trải nghiệm tại đơn vị hoàn toàn có thể tiếp tục phát huy hiệu quả, lan tỏa sâu rộng và trở thành điểm nhấn tích cực trong công tác giáo dục của nhà trường trong thời gian tới.
Điều tôi mong muốn nhất không phải là các hoạt động thật lớn hay hình thức, mà là sau mỗi lần trải nghiệm, học sinh biết sống trách nhiệm hơn, biết sẻ chia và trưởng thành hơn mỗi ngày.
